بیماری زنگ برگی) قهوهای) گندم wheat leaf rust
زنگ برگ یك بیماری جدی گندم، چاودار، تریتیكاله وبسیاری از گندمیان است كه توسط قارچ Puccinia recondita ایجاد میشود. پاتوژن روی جو، قدرت پارازیتی ضعیفی دارد، اما یولاف را آلوده نمیكند. گونه دیگری از قارچ به نام P.hordei وجود دارد كه اغلب به جو حمله میكند. علائم بیماری به صورت جوشهای بیضی شكل كوچك و پراكنده با رنگ سیاه متمایل به قرمز ، در سطح پهنك و روی غلاف برگ ظاهر میشود. بر خلاف زنگ ساقه گندم، توده یوریدیوسپور بیشتر در بافت میزبان فرو میرود و باعث از هم پاشیدن اپیدرم نمی شود. یوریدیوسپورهای Puccinia recondita قرمز پرتقالی تا سیاه مایل به قرمز، خاردار ، كروی و معمولاً به قطر 20- 28 میكرون هستند. تلیوسپورها سیاه مایل به قهوهای، دو سلولی با دیواره ضخیم هستند. قسمت انتهایی اسپور ممكن است گرد یا پهن باشد. تلیا در طول مراحل نهایی رشد گیاه به صورت جوشهایی روی غلاف برگها و یا در سطح پهنك برگ به وجود میآیند. تلیوسپورها در بافت برگ باقی میمانند و به وسیله اپیدرم پوشیده میشوند. گونههای جنسهای تالیكتروم و آنچوسا Thalictrum وAnchusa ، به عنوان میزبانهای واسط پوكسینیا ركوندیتا معرفی شدهاند و وجود آنها در بعضی از مناطق اروپا گزارش شدهاست، اما در ایجاد نژاد جدید این قارچ نقشی ندارند. در مناطق معتدل،
پاتوژن از سالی به سال دیگر به صورت میسلیوم یا مناطق گرم نیز تابستانگذرانی قارچ در ارتفاعات بلند و در مناطق خنكتر انجام میشود. زنگ برگ با استفاده از ارقام مقاوم غلات یا كشت مولتی لاین بخوبی كنترل میشود.
کنترل زنگ قهوه ای گندم:
زنگ برگ در دمای بین 15 و 22 درجه سانتیگراد وقتی که رطوبت به حد کافی باشد به سرعت توسعه مییابد. این قارچ گاهی همراه با قارچ مولد عامل لکه برگی و لکه گلوم به حالت همکاری ، خسارت فراوانی میزنند.
قارچكشهایی مثل تریادیمفون (بایلتون) وبوتریزول( ایندار) در كنترل زنگ قهوهای مؤثر هستند و در صورت وجود اپیدمی، مصرف آنها اقتصادی است.
سایپروکونازول(آلتو(SL 10% نیم لیتر در هکتار.
تبوکونازول(فولیکور(EW 25% یک لیتر درهکتار.
فلوتریافول(ایمپکت( SC 12.5% یک لیتر در هکتار.
پروپیکونازول(تیلت( EC 25% نیم لیتر درهکتار.
زنگ زرد گندم
عامل بیماری :
عامل بیماری قارچی است به نام puccinia striformis که از رده ی بازیدیومیست ها ، راسته ی اوردینال ها و خانواده puccinaceae می باشد. این بیماری یکی از مهمترین بیماری های گندم در دنیا و در ایران به شمار رفته و در سال های شیوع خسارت سنگینی را موجب می شود. بیماری زنگ زرد گندم برای اولین بار در سال 1326 از ایران گزارش شده و در حال حاضر در بیشتر مناطق گندم خیز کشور شیوع دارد.
علائم بیماری:
علائم بیماری زنگ زرد در روی برگ های جوان به صورت جوش یا تاول هایی به رنگ زرد مایل به نارنجی ظاهر شده سپس این جوش ها به هم پیوسته و نوارهایی در امتداد رگبرگ ها در هر دو سطح برگ نمایان می شود. زنگ زرد به اندام های مختلف گندم مانند برگ ، غلاف ، ساقه ، خوشه ، گلوم و گلومل و حتی ریشک ها حمله کرده و در بهار زود تر از سایر زنگ ها ظاهر می شود. هر یک از پاجوش های روی برگ حاوی هزاران هاگ یا اوردیوسپور بهاره است که فعالترین شکل تکثیر قارچ عامل بیماری بوده و باعث توسعه ی بیماری در فصل رشد گندم در مزارع و همچنین انتقال بیماری از سالی به سال دیگر می باشد. در اواخر فصل در سطح زیرین برگ تلیوسپورهای سیاه رنگ قارچ ظاهر می شود.
زیست شناسی قارچ عامل بیماری زنگ زرد گندم:
تاکنون برای این قارچ میزبان حد واسط در دنیا شناخته نشده است. زنگ زرد گندم زمستان را به صورت اوردیوسپور و میسلیوم روی علف های هرز گندمیان یا گندم های روییده از سال قبل گذرانده و با مساعد شدن شرایط محیطی به صورت فراگیر شیوع پیدا می کند. آلودگی ممکن است در پاییز یا در زمستان رخ بدهد. اوردیوسپورهای زنگ زرد پس از قرار گرفتن روی بر گ در صورت وجود شبنم و آب آزاد جوانه زده ، لوله تندش تولید کرده و از طریق روزنه به داخل برگ نفوذ می کنند. ریسه های قارچ در داخل برگ رشد کرده و از طریق تولید اندام مکنده با مواد داخل سلول تماس برقرار کرده و بالاخره با توسعه ریسه در فضای بین سلولی کلنی جدید قارچ ، جوش ها و اوردیوسپورهای قارچ تشکیل می شوند. در حال حاضر در کشور ایران اغلب ارقام تجارتی گندم که در سطح وسیع کشت می شوند نسبت به زنگ زرد حساس هستند ( مانند تجن ).
عوامل محیطی موثر در بروز و توسعه بیماری زنگ زرد عبارت است از درجه حرارت و رطوبت مناسب ، وجود علف های هرز گندمیان و ارقام حساس. میسیلیوم قارچ می تواند در منفی 5 درجه سانتیگراد زنده بماند و دمای مطلوب برای جوانه زنی اوردیوسپورها بین 3-15 درجه سانتیگراد است. توسعه بیماری در دمای بین 10-15 درجه سانتیگراد همراه با باران یا شبنم سریعتر است. بعد از برداشت گندم در اوایل تابستان ، زنگ زرد می تواند روی گندم های مزارع دیر کاشت واقع در مناطق مرتفع ، گندم های خودرو ( حاصل از ریزش بذر در موقع برداشت ) یا روی علف های هرز خانواده گندمیان به حالت فعال باقی مانده و در پاییز اوردیوسپورهای آن توسط باد روی گیاهچه های جدید گندم منتقل شود. اگر در این زمان درجه حرارت ، رطوبت و بارندگی برای جوانه زنی و نفوذ اوردیوسپورهای قارچ فراهم باشد ، اولین آلودگی به طور پراکنده در مزارع ایجاد می شود. هر چه درجه حرارت در طول تابستان کمتر باشد اسپورزایی زنگ بیشتر و آلودگی پاییزه افزایش پیدا می کند. تابستان گرم و طولانی سبب کاهش جمعیت اوردیوسپوری قارچ برای ایجاد آلودگی پاییزه می شود. بعد از انجام آلودگی در گیاهچه گندم بسته به شرایط جوی و قبل از شروع سرمای زمستان فعالیت زنگ متفاوت خواهد بود.
جوش های در حال اسپورزایی می توانند تا 4 درجه سانتی گراد زیر صفر را تحمل کنند ولی در درجات حرارت پایین تر از بین می روند. پوشش برف می تواند در زنده ماندن بقایای قارچ نقش مهمی داشته باشد. درجه حرارت در زمستان نقش عمده ای در شروع و توسعه اپیدمی زنگ زرد در بهار ایفا می کند. هر چه درجه حرارت در طول ماه های زمستان پایین تر و مدت سرما طولانی تر باشد، بروز و توسعه آلودگی کندتر و میزان تولید اسپور برای پیشرفت بیماری کمتر است. آلودگی های پاییزه تنها از نظر انتقال آلودگی به سال بعد دارای اهمیت است و توسعه بیماری در بهار بستگی تام به شرایط محیطی دارد. آلودگی های بهاره به طور معمول از برگهای پایینی شروع می شوند و در آلودگی های شدید تمام اندام ها آلوده می شوند
طرز خسارت :
آلودگی برگ های پایینی تاثیر کمتری در کاهش محصول دارد در صورتی که آلودگی برگ های بالایی موجب خسارت بیشتری روی محصول می شود. حساس ترین مرحله ، مرحله تشکیل خوشه می باشد.
مدیریت تلفیقی بیماری :
1- کشت ارقام مقاوم و یا متحمل
2- از بین بردن علف های هرز گندمیان
3- استفاده بهینه از کودهای ازته
4- از بین بردن کانون های اولیه ی آلودگی
5- در صورت بروز اپیدمی یکبار سمپاشی در مرحله تورم خوشه با یکی از قارچ کش های زیر توصیه می شود:
1: تکتو (Cyproconazole) به مقدار نیم لیتر در هر هکتار
2: تیلت (Proconazole ) به مقدار نیم لیتر در هر هکتار
3: فولیکور (Tebuconazole ) به مقدار یک لیتر در هر هکتار
4: ایمپکت ( Flutrafole ) به مقدار نیم لیتر در هر هکتار
Powered By
BLOGFA.COM